Mu mwaka wa 1971, umunyamerika witwa Ray Tomlinson, wari injeniyeri ukorera ikigo cya Bolt, Beranek and Newman (BBN), ni we wakoze ikintu cyahinduye amateka y'itumanaho ku Isi.
Icyo gihe mudasobwa zari zisanzwe zishobora kohereza ubutumwa, ariko hagati y'abakoresha mudasobwa imwe gusa. Nta buryo bwari buhari bwo kohereza ubutumwa buva kuri mudasobwa imwe bukajya ku yindi ikoresheje umuyoboro wa internet wari ukiri mu ntangiriro uzwi nka ARPANET.
Ray Tomlinson yahuje porogaramu ebyiri zari zisanzwe zibaho, akora uburyo bushya bwo kohereza ubutumwa hagati ya mudasobwa ebyiri zitandukanye. Ni bwo email ya mbere yavutse.
Igitangaje ni uko na Ray Tomlinson ubwe atigeze yibuka neza ubutumwa bwa mbere yohereje. Mu biganiro yigeze gukora nyuma yaho, yavuze ko bishoboka ko bwari amagambo atari afite icyo asobanura nka "QWERTYUIOP" cyangwa andi magambo yo kugerageza niba uburyo yari amaze gukora bukora neza.
Nubwo ubwo butumwa butari bufite igisobanuro gikomeye, bwabaye intangiriro y'uburyo bushya bw'itumanaho bwahinduye Isi. Hari ikindi kintu cy'ingenzi Ray Tomlinson yakoze gikiri gikoreshwa kugeza uyu munsi. Ni we wahisemo gukoresha ikimenyetso cya @ mu aderesi za email.
Yagihisemo kuko icyo gihe kitari gikunze gukoreshwa mu mazina y'abantu, kandi cyari gisobanura neza ko umuntu runaka ari "kuri" mudasobwa cyangwa umuyoboro runaka. Ni yo mpamvu kugeza uyu munsi aderesi zose za email zigira ikimenyetso cya @, nka izina@example.com.
Mu myaka yakurikiyeho, email yatangiye gukwira ku Isi hose. Ibigo, amashuri, za leta n'abantu ku giti cyabo batangiye kuyikoresha mu kohereza ubutumwa mu masegonda make aho gutegereza amabaruwa ashobora kumara iminsi cyangwa ibyumweru agezwa ku bo yandikiwe.
Uyu munsi, email ikomeje kuba imwe mu nkingi z'ingenzi z'itumanaho ku Isi. Nubwo imbuga nkoranyambaga n'ubutumwa bwo kuri telefoni byiyongereye, email iracyakoreshwa cyane mu bucuruzi, amashuri, serivisi za leta no gufungura konti nyinshi zo kuri internet.
Raporo za Statista na Radicati Group zigaragaza ko buri munsi ku Isi hoherezwa email zirenga miliyari 370, ibintu bigaragaza uburyo iri koranabuhanga rikomeje kugira uruhare rukomeye mu buzima bwa buri munsi.
Ray Tomlinson ntiyigeze asaba uburenganzira bwo gukoresha igitekerezo cya email cyangwa ikimenyetso cya @. Yavuze ko icyo yashakaga ari ugukemura ikibazo cy'itumanaho hagati ya mudasobwa, atazi ko ibyo yakoze byari kuzahindura Isi yose.
Hashize imyaka irenga 50 email ya mbere yoherejwe, ariko ikomeje kuba imwe mu nkingi zikomeye z'itumanaho ku Isi. Ubutumwa bw'igerageza bwoherejwe na Ray Tomlinson mu 1971 bwabaye intangiriro y'ikoranabuhanga rikoreshwa n'abantu babarirwa muri za miliyari kugeza n'uyu munsi.
Ni kimwe mu byavumbuwe byahinduye uburyo abantu bakorana, biga ndetse banavugana ku rwego mpuzamahanga.