Uganda: Umwami Oyo wabaye "umwami muto ku isi" yashyinguwe

Hanze - 12/09/2026 9:38 AM
Share:
Uganda: Umwami Oyo wabaye "umwami muto ku isi" yashyinguwe

Umwami Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV wahoze ari umwami muto ku isi yashyinguwe mu Mujyi wa Fort Portal, mu Burengerazuba bwa Uganda, nyuma y’iminsi yari ishize urupfu rwe rutangije impaka zikomeye ku uzamusimbura.

Umwami Oyo yitabye Imana afite imyaka 34, nyuma yo kujya muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika kwivuza indwara ya kanseri. Yamenyekanye ku rwego mpuzamahanga mu 1995 ubwo yahabwaga ingoma y’Ubwami bwa Tooro afite imyaka itatu gusa, aba umwami muto kurusha abandi ku isi icyo gihe.

Ku wa Gatandatu tariki ya 12 Nzeri 2026, abantu benshi bari bateraniye i Fort Portal mu muhango wo kumusezeraho bwa nyuma. Isanduku ye yari itwikiriye ibendera ry’ubwami bwa Tooro, itwarwa mu muhanda n’abarinzi b’umwami bari bambaye imyambaro y’icunga, bakubita inkoni mu rwego rwo guherekeza umwami wabo.

Umuhango wo kumusezeraho wabereye kuri St. John's Cathedral, witabirwa n’abaturage benshi ndetse n’abayobozi bakuru ba Uganda. Nyuma yawo, Umwami Oyo yashyinguwe ahabikwa imva z’abami ba Tooro.

Impaka ku uzamusimbura

Urupfu rw’Umwami Oyo rwakurikiwe n’impaka zikomeye mu muryango w’ibwami no mu bagize umuryango mugari w’ubwami bwa Tooro.

Itsinda ry’abagize umuryango w’ubwami ryari ryatangaje ko Edward Rukidi Kijanangoma, mubyara w’Umwami Oyo akaba n’umunyamakuru ukorera radiyo na televiziyo bya Leta ya Uganda, ari we wagizwe umusimbura.

Gusa umuryango wa hafi w’Umwami Oyo ntiwabyemeye. Wavuze ko nyakwigendera yasize ubushake bwanditse bugaragaza ko umuhungu we ari we wagombaga kumusimbura.

Ikibazo cyateje impaka ni uko uwo mwana atari asanzwe azwi mu ruhame, kandi kugeza ubu abagashyigikiye Kijanangoma bavuze ko umuryango wa Oyo utagaragaje amakuru ahagije amwerekeyeho.

Iyi mpaka yari yanatumye habaho impungenge ko umuhango wo gushyingura ushobora gutinda, kuko imigenzo y’ubwami bwa Tooro isaba ko umwami mushya aba yaramaze gushyirwaho kugira ngo akore imihango imwe n’imwe ijyanye no gushyingura uwamubanjirije.

Ku wa Gatanu, abayobozi ba Uganda bafashije mu gukemura ayo makimbirane, bituma Kijanangoma yemezwa nk’umusimbura, bityo umuhango wo gushyingura urakomeza.

Umwami w’imyaka itatu wamenyekanye ku isi

Oyo yagiye ku ngoma mu 1995 afite imyaka itatu gusa, nyuma y’urupfu rwa se. Kuba yarabaye umwami akiri umwana muto cyane byatumye aba umuntu wamamaye ku rwego mpuzamahanga.

Mu myaka yakurikiyeho, yagize uruhare mu bikorwa bitandukanye by’ubukangurambaga, cyane cyane mu kurwanya HIV/AIDS, aho yaje no kuba Ambasaderi w’Umuryango w’Abibumbye ushinzwe ibikorwa by’ubutabazi.

Yanari azwiho kuba yari afitanye umubano n’uwahoze ari umuyobozi wa Libya, Muammar Gaddafi, wigeze kugirwa umujyanama wihariye w’Umwami Oyo ndetse agatanga amafaranga yo kuvugurura ingoro y’ubwami.

Ubwami bwa Tooro bukomeje kugira uruhare mu muco

Nubwo Uganda ari igihugu kigendera kuri Repubulika kandi kiyoborwa n’umukuru w’igihugu utorwa, ubwami bwa kera buracyahari nk’inzego z’umuco n’amateka.

Ubwami bwa Tooro bufite icyicaro i Fort Portal, kandi umwami wabwo afite uruhare rukomeye mu kubungabunga umuco n’irangamimerere ry’Abatooro, nubwo ubwami butagifite ububasha bwa politiki nk’ubwa guverinoma.

Nyuma y’urupfu rwa Oyo, umwami mushya azasigara afite inshingano zo kuyobora ubwami mu bijyanye n’umuco no kurengera umurage w’Abatooro.

Umwami Oyo wabaye umwami muto ku isi yashyinguwe muri Uganda


Ibitekerezo (0)

    Inkuru nyamukuru

    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...

    Inkuru bijyanye

    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...
    Loading...