Ubujura bwabaye ku wa 18 Werurwe 2003, umunsi umwe mbere y'uko Leta Zunze Ubumwe za Amerika zitangira intambara yo gutera Iraq. Mu gihe igihugu cyari kiri mu rujijo kubera intambara yari yegereje, Perezida wa Iraq icyo gihe, Saddam Hussein, yohereje umuhungu we Qusay Hussein ku Cyicaro cya Banki Nkuru ya Iraq (Central Bank of Iraq).
Qusay yagejeje ku bayobozi ba banki urwandiko rwavugwaga ko rwanditswe na Saddam Hussein, rubategeka gukuramo amafaranga menshi cyane mu bubiko bwa banki kugira ngo "arindwe" mbere y'intambara. Abakozi ba banki ntibigeze bahakana ayo mabwiriza.
Mu gihe cy'amasaha make gusa, amafaranga abarirwa muri $1 billion yashyizwe mu masanduku manini arenga 100, atwarwa n'amakamyo ava kuri banki. Abatangabuhamya bavuga ko icyo gikorwa cyose cyakozwe ku manywa y'ihangu, nta masasu yarashwe kandi nta muntu wahatakarije ubuzima.
Kuki bavuga ko ari ubujura kandi amafaranga yatanzwe ku mugaragaro?
Nubwo amafaranga yatanzwe n'abakozi ba banki, nyuma y'igwa ry'ubutegetsi bwa Saddam Hussein, ubuyobozi bushya bwa Iraq n'inzego mpuzamahanga bwatangaje ko ayo mafaranga yakuwe muri banki mu buryo bunyuranyije n'amategeko. Ni yo mpamvu iki gikorwa cyanditswe nk'ubujura bunini bwa banki mu mateka y'Isi.
Nyuma y'ifatwa rya Baghdad, ingabo za Amerika zakoze ubushakashatsi bwinshi. Bashoboye kubona hafi $650 million yari ihishe mu ngoro za Saddam Hussein. Ariko amafaranga arenga $350 million ntiyigeze aboneka.
Kugeza n'uyu munsi, nta muntu uzi neza aho ayo mafaranga yagiye. Hari abavuga ko yashyizwe mu mabanga mbere y'intambara, abandi bakavuga ko yanyerejwe n'abantu batandukanye nyuma y'ihirikwa ry'ubutegetsi.
Ubujura bwa Central Bank of Iraq butandukanye n'ubundi kuko: nta banki yigeze iterwa n'abajura bafite imbunda, amafaranga yatanzwe n'abakozi ba banki ubwabo, kandi bwabaye mu gihe igihugu cyari kiri mu ntambara. Ibi byatumye bwinjira mu gitabo cya Guinness World Records nk'ubujura bunini bwa banki bwigeze bubaho.
Hashize imyaka irenga 20 ubujura bwa Banki Nkuru ya Iraq bubaye, ariko buracyafatwa nk'ubukomeye kurusha ubundi mu mateka. Nubwo igice cy'amafaranga cyaje kuboneka, amamiliyoni menshi y'amadolari aracyaburiwe irengero.
Ni imwe mu nkuru zidasanzwe zerekana uko intambara n'ubutegetsi bishobora kuvamo igikorwa cyahinduye amateka y'ubukungu ku Isi.
