Iyi filime ihuza amateka y’igihugu
n’ubuzima bw’umuntu, ikagaragaza uburyo ibikomere byo mu gihe cyashize
bishobora gukomeza kugira uruhare mu buzima bw’uwabinyuzemo, nubwo yaba amaze
imyaka myinshi atari muri icyo gihugu cyangwa agerageza kubyibagirwa.
Yakinnyemo Sonia Rolland, wabaye Nyampinga
w’u Bufaransa mu 2000, akaba akomoka mu Rwanda no mu Bufaransa. Muri iyi
filime, agaragara nka Lia, umukinnyi wa Basketball wabigize umwuga, uhabwa
amahirwe yo gukinira Ikipe y’Igihugu y’u Rwanda mu irushanwa rya Afurika.
Ni urugendo rutangira nk’amahirwe yo gukina
umukino akunda, ariko rukaza kumusubiza mu mateka y’ubuzima bwe, rukamuhatira
kongera guhangana n’ibyo yanyuzemo akiri umwana.
Inkuru ya Lia itangirira ku mahirwe ahabwa yo
kwitabira irushanwa rya Basketball rihuza amakipe y’ibihugu bya Afurika,
ahagarariye u Rwanda. Nubwo afite inkomoko mu Rwanda no mu Bufaransa, hari
imyaka myinshi yari amaze yaravuye mu gihugu cyamwibarutse.
Lia yavuye mu Rwanda afite imyaka icyenda,
ahunga igihugu cyari cyugarijwe n’amateka akomeye. Nyuma y’imyaka myinshi,
kugaruka kwe ntibiba ari urugendo rw’umukino gusa, ahubwo biba n’umwanya wo
kongera guhura n’ibyo yari yarasize inyuma.
Uko agenda yegera igihugu cye, ni ko
n’ibitekerezo byo mu bwana bwe bigaruka. Ibyo yari amaze igihe agerageza
kwirinda kongera gutekerezaho bitangira kugira uruhare mu buzima bwe, bigatuma
yongera kwibaza ku muntu ari we, ku nkomoko ye no ku mwanya amateka afite mu
buzima bwe bwa buri munsi.
Ni ho ubutumwa bw’iyi filime bushingira:
hari igihe umuntu ashobora kumara imyaka myinshi ashaka kwibagirwa
ibyamubayeho, ariko urugendo rwo kongera guhura n’aho akomoka rukamufasha
gusobanukirwa neza amateka ye.
Mu nkuru ya Lia, Basketball iba umuryango
umuhuza n’igihugu cye, ariko ikanamufasha gutangira urugendo rwo
kwisobanukirwa. Ibyo bituma iyi filime irenga inkuru y’imikino, ikagera ku
bibazo by’inkomoko, kwibuka, ibikomere byo mu mateka n’uburyo umuntu ashobora kongera
kubaka umubano n’ibyamubayeho.
Nubwo ‘Kwibuka, se souvenir’ ikurikirana
ubuzima bw’umukinnyi wa Basketball, amateka y’u Rwanda ni yo atanga umurongo
w’ingenzi w’iyi nkuru.
Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yasigiye
igihugu n’imiryango myinshi ibikomere bikomeye. Ku bayirokotse, ku miryango
yabo no ku bana bakuriye mu bihe byayo, ingaruka zayo ntizigarukira ku byabaye
mu minsi ijana ya Jenoside, kuko zishobora no kugira uruhare mu ibereho yabo
yo mu myaka yakurikiyeho.
Binyuze kuri Lia, iyi filime yerekana
uburyo amateka y’igihugu ashobora no kuba amateka bwite y’umuntu. Ibyabaye mu
Rwanda si ibintu aba ashobora kurebera kure gusa, ahubwo ni amateka afite aho
ahuriye n’ubuzima bwe, nubwo yari amaze igihe atakibayo.
Kugaruka mu gihugu cye bimuhatira kongera
kureba mu ndorerwamo y’amateka ye, agatekereza ku byo yibuka, ku byo yari
yarashyize kure mu bitekerezo no ku buryo ibyo byose bigize umwirondoro we.
Ibyo ni byo bituma ‘Kwibuka, se souvenir’
iba inkuru ishobora kugera ku bantu bafite amateka atandukanye, cyane cyane abagiye
kure y’iwabo, ababuze abo bakundaga cyangwa abagerageza gusobanukirwa n’ibyababayeho
mu bihe byashize.
Sonia Rolland, wabaye Nyampinga w’u
Bufaransa mu 2000, ni we ukina ari Lia. Kuba afite inkomoko mu Rwanda no mu
Bufaransa bituma agaragara mu nkuru ihuza ibi bihugu byombi, ikibanda ku muntu
ugerageza kumenya neza aho akomoka n’icyo amateka ye amusobanurira.
Mu butumwa yashyize kuri Instagram, Sonia
yagaragaje ko yiteguye kongera guhura n’abakunzi ba sinema mu gihe iyi filime
izaba yerekanwa bwa mbere mu bice bitandukanye by’u Bufaransa.
Yavuze ko filime ‘Kwibuka, se souvenir’,
iyobowe na Jonas d’Adesky, izagera ku isoko 4 Ugushyingo 2026.
Mu gusobanura inkuru yayo, Sonia yagaragaje
ko Lia ari umukinnyi wa Basketball ufite inkomoko mu Rwanda no mu Bufaransa,
uhamagarirwa gukinira Ikipe y’Igihugu y’u Rwanda mu irushanwa rya Afurika.
Kugaruka mu gihugu yavuyemo akiri umwana
bituma yongera guhura n’ibyamubayeho byo mu gihe cyashize, bigahindura ubuzima
bwe mu buryo bukomeye.
Usibye Sonia Rolland, iyi filime yakinnyemo
abandi bakinnyi barimo Jean-Hugues Anglade, Isabelle Kabano, Jean-Henri
Compère, Parfait Mugiraneza Ntambiyindekwe, Eugene Nkota, Michel Ange
Nzojibwami na Jacques Bahige.
Yayobowe na Jonas d’Adesky, ikaba imara
iminota 92, ni ukuvuga isaha imwe n’iminota 32.
Mbere y’uko isohoka ku mugaragaro,
‘Kwibuka, se souvenir’ izabanza kwerekanwa mu mijyi irindwi yo mu Bufaransa,
kuva ku wa 26 kugeza ku wa 30 Ukwakira 2026.
Iyo mijyi ni La Baule, La Roche-sur-Yon,
Royan, Rochefort, La Rochelle, Lomme na Mâcon.
Ibi bitaramo bibanziriza isohoka ryayo ku
mugaragaro bizaha abakunzi ba sinema amahirwe yo kuyireba mbere y’abandi, mu
gihe Sonia Rolland na Jonas d’Adesky bakomeje kuyimenyekanisha.
Kuba iyi filime izerekanwa mu Bufaransa ni
ingenzi ku nkuru ivuga ku muntu uhuza ubuzima bw’ibihugu byombi, cyane cyane ko
ari na ho Lia amaze igihe kinini aba nyuma yo kuva mu Rwanda akiri umwana.
Iyi filime kandi yibutsa ko inkuru
zishingiye ku mateka y’u Rwanda zishobora kugera ku bantu bo mu bihugu
bitandukanye, binyuze mu buhanzi, sinema n’ubuzima bw’abanyamuryango
b’imiryango yahuye n’ingaruka z’amateka.
Mu gihe u Rwanda rukomeje kubungabunga
amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 no kuyihererekanya ibisekuruza,
inkuru nka ‘Kwibuka, se souvenir’ zigaragaza ko kwibuka atari ukureba ibyabaye
mu gihe cyashize gusa, ahubwo ari no gusobanukirwa uburyo amateka akomeza
kugira uruhare mu buzima bw’abantu n’abo bahinduka bo muri iki gihe.

Filime ‘Kwibuka, se souvenir’ yakinnyemo
Sonia Rolland, wabaye Nyampinga w’u Bufaransa mu 2000, igaruka ku mateka y’u
Rwanda n’ingaruka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 yasigiye abayirokotse,
igiye kwerekanwa mu mijyi irindwi yo mu Bufaransa mbere y’uko isohoka ku mugaragaro
ku wa 4 Ugushyingo 2026

