#Kwibuka32: Rumaga yavuze ko ubuhanzi bukwiye gushimangira ubudaheranwa

Ibi yabigarutseho mu kiganiro yagiranye na InyaRwanda, atanga ubutumwa bwe muri ibi bihe byo kwibuka, cyane cyane ku Rwanda no ku nshuti zarwo, by’umwihariko urubyiruko rufite uruhare rukomeye mu kubaka ejo hazaza h’igihugu.

Rumaga yagaragaje ko kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 bifite igisobanuro kinini, ashimangira ko ari umwanya ukomeye wo kwegera ukuri no gusubiza amaso inyuma hagamijwe kwiyubaka.

Yagize ati: “Muri ibi bihe byo kwibuka ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi, ubutumwa natanga ni ubu: kwibuka si umuhango gusa, ni no kwiyubaka, haba mu marangamutima, kongera ubumwe hagati yacu nk’Abanyarwanda. Ni umwanya wo kwegera ukuri, tukigira ku mateka yacu, bityo tukayahindura isoko y’imbaraga zo kubaka u Rwanda ruzira amacakubiri.”

Yakomeje ashimangira ko amateka y’u Rwanda akwiye kuba isomo rifasha Abanyarwanda, aho kuba inkomoko y’amacakubiri, bityo buri wese akagira uruhare mu kuyubakira ku kuri no ku bumwe. 

By’umwihariko, Rumaga yagarutse ku rubyiruko, arusaba kugira uruhare rugaragara mu kubungabunga amateka no guharanira ukuri. Ati: “Ku rubyiruko, ndarubwira nti: 'mube abarinda amateka, abaharanira ukuri, n’abubaka ejo hazira Jenoside aho ubumuntu buruta urwango.'”

Ubu butumwa buje bwibutsa urubyiruko ko ari rwo rufite inshingano zo gukomeza umurage wo kwibuka no guharanira ko amateka mabi atazongera kubaho ukundi, binyuze mu kubaka indangagaciro zishingiye ku kuri, ubumwe n’ubwiyunge.

Rumaga kandi ntiyagarukiye aho gusa, kuko yanavuze ku ruhare rwe nk’umuhanzi mu kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside, agaragaza ko ubuhanzi ari igikoresho gikomeye gishobora guhindura imitekerereze y’abantu no kubaka sosiyete nziza.

Yagize ati: “Uruhare rwanjye (nk’umuhanzi / ijwi rya benshi) ndarubona nk’ijwi ritumika, ijwi ryibutsa, ryigisha amahoro n’ubumwe, ryunga kandi rivura. Iyo tuvuga, iyo turirimba, iyo twandika, tuba twubaka ubudaheranwa, tukarinda ko amateka yacu yavuga nabi.”

Aya magambo agaragaza neza ko abahanzi bafite uruhare runini mu kubaka no gusigasira amahoro, aho bakoresha impano zabo mu gutanga ubutumwa bwubaka, bufasha sosiyete gukira ibikomere no gukomeza urugendo rw’ubumwe n’ubwiyunge.

Mu gusoza ubutumwa bwe, Rumaga yasabye Abanyarwanda n’inshuti z’u Rwanda gukomeza kwibuka bafite intego yo kubaka ejo hazaza heza, aho amateka mabi atazongera kwisubiramo, kandi buri wese agaharanira kuba umusemburo w’impinduka nziza.

Ubutumwa bwe buje bwiyongera ku bw’abandi banyabugeni n’abanyempano bakomeje gukoresha ijwi ryabo muri ibi bihe byo Kwibuka, bashishikariza Abanyarwanda by’umwihariko urubyiruko gukomeza gusigasira amateka, kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside no kubaka u Rwanda ruzira amacakubiri, rufite ubumwe n’amahoro arambye.

Rumaga yibukije ko ubuhanzi ari igikoresho gikomeye abahanzi bakwiye gukoresha bigisha ubudaheranwa, ubumwe n’amahoro mu Banyarwanda