Mu rubyiruko rwo mu gisekuru kizwi nka Generation Z (Gen Z), rwavutse hagati ya 1997 na 2012, ibi biganiro byabaye bimwe mu bibugarukwaho cyane.
Hari urubyiruko ruvuga ko impamvu rutabasha kugera ku ntego zarwo, rugahorana ibibazo by'ihungabana, kwigirira icyizere gike cyangwa kubura amahoro yo mu mutima, biterwa n'uburyo rwarezwe cyangwa ibikomere rwahuriye nabyo mu mir yangoyabo.
Ubushakashatsi buherutse gutangazwa na sosiyete mpuzamahanga EduBirdie, itanga serivisi zifasha abanyeshuri mu kwandika no kunoza imikoro y'amasomo, ndetse ikanategura ubushakashatsi ku ngingo zitandukanye zirebana n'urubyiruko, uburezi n'imibereho, bwongeye kuzamura iyi mpaka zikomeye kuri iyi ngingo.
Ubwo bushakashatsi bwakozwe habazwa urubyiruko rw’aba-Gen Z ibibazo bitandukanye ku mibereho yarwo n'imibanire n'ababyeyi. Bwerekanye ko hari umubare utari muto w'urubyiruko wemera ko ibibazo bumva bafite muri iki gihe bifitanye isano n'uburere bahawe.
Mu babajijwe, 25% bavuze ko ibibazo by'ubuzima bwo mu mutwe cyangwa ubw'umubiri bafite babihuza n'ababyeyi babo n’uko barezwe. Abagera kuri 17% bavuze ko ibibazo bagira mu rukundo no kubaka umubano mwiza n'abandi na byo bifite inkomoko mu buryo barezwe.
Mu gihe 15% bavuga ko kubura ubushake bwo gukora cyangwa kutagera ku ntego zabo babibonamo uruhare rw'ababyeyi, mu gihe 5% bavuze ko hafi ibibazo byose bafite babikomora ku babyeyi babo.
Iyi mibare ntabwo isobanura ko ababyeyi bose ari bo bateza abana babo ibibazo, ahubwo igaragaza uburyo urubyiruko rwinshi rubona amateka yarwo n'ingaruka rwumva ayo mateka afite ku buzima rubayemo uyu munsi.
Kuki Gen Z ivuga ibi kurusha ibindi bisekuru?
Abahanga bavuga ko hari impamvu nyinshi zituma iki gisekuru kivuga cyane ku bikomere byo mu bwana kurusha ibindi bisekuru. Si uko ari bo bakomeretse cyane, cyangwa ngo ari bo bagihura n’ingaruka z’uburyo barezwe.
Kimwe muri byo ni uko Gen Z yakuriye mu gihe amakuru atembera vuba cyane ku mbuga nkoranyambaga. Ku mbuga nka TikTok, Instagram na YouTube, hari ibiganiro byinshi bivuga ku buzima bwo mu mutwe, ihungabana, ihohoterwa ryo mu magambo, uburere budakwiye ndetse n'ibimenyetso by'ibikomere umuntu ashobora kuba ataranigeze amenya ko afite.
Ibi byatumye urubyiruko rwinshi rutangira kwisuzuma no kureba niba hari ibyo rwanyuzemo bishobora kuba byaragize uruhare ku buzima rubayemo.
Ku rundi ruhande ariko, hari impungenge z'uko rimwe na rimwe abantu bashobora kwihutira kwifata nk'abahuye n'ihohoterwa cyangwa gukoresha amagambo y'ubuvuzi bwo mu mutwe batabisobanukiwe neza, bikaba byatuma bagira imyanzuro idashingiye ku bimenyetso bifatika.
Ese koko kwemera ko wakomerejwe mu bwana ni byiza?
Abahanga mu by'imitekerereze bavuga ko igisubizo ari yego, ariko bakongeraho ibisobanuro by'ingenzi.
Jessica Anne Pressler, umwe mu bahanga baganiriye n’ikinyamakuru New York Post, asobanura ko kwemera ko umuntu yakomerejwe mu bwana bishobora kuba intambwe ya mbere yo gukira. Iyo umuntu amenye inkomoko y'ikibazo cye, ashobora gutangira gushaka uburyo bwo kukivamo no kubaka ubuzima bushya.
Ariko yongeraho ko hari itandukaniro rinini hagati yo gusobanukirwa inkomoko y'ibikomere no guhora ushinja abandi amakosa ubuzima bwawe bwose.
Mu yandi magambo, kumenya ko hari amakosa umuntu yakorewe ntibivuze ko agomba guhagarika kubaka ejo hazaza he cyangwa ko ubuzima bwe bwose bugomba kuguma buyoborwa n'ibyabaye mu myaka yashize.
Undi muhanga, Pam Manfredo Curtis, avuga ko abantu benshi bibeshya ko gukira ibikomere bisobanura kubona uwo bashinja. Asobanura ko gukira nyakuri bisaba kwemera amateka yawe, kumenya uburyo yakugizeho ingaruka no gufata inshingano zo kubaka ubuzima bwawe uko ushoboye.
Yongeraho ko rimwe na rimwe no gusobanukirwa amateka y'ababyeyi ubwabo bishobora gufasha. Hari ababyeyi na bo bakuriye mu buzima bugoye, bakarererwa mu ihohoterwa cyangwa ubukene bukabije, bigatuma hari amakosa bakora batabizi cyangwa badafite ubundi buryo bazi bwo kurera.
Ibi ntibisobanura ko amakosa bakoze aba akwiye kwihanganirwa cyangwa kwirengagizwa, ahubwo bifasha kurebera ikibazo mu ishusho yagutse.
Hari abahitamo gucana umubano n'ababyeyi
Ubushakashatsi bwanagaragaje ko 52% by'ababajijwe bavuga ko bahuye n'ihohoterwa ryo mu magambo cyangwa ubundi buryo bwo kubabazwa bakiri abana, muri bo hafi 10% bavuze ko bahagaritse kuvugana n'umwe cyangwa bombi mu babyeyi babo kugira ngo birinde gukomeza kubabazwa.
Abahanga bavuga ko gufata icyemezo cyo guca umubano n'umubyeyi bishobora kuba ngombwa mu gihe umuntu akomeje guhura n'ihohoterwa cyangwa ibikorwa bishyira ubuzima bwe mu kaga.
Ariko kandi bavuga ko icyo cyemezo kidakwiye gufatwa kubera kutumvikana bisanzwe cyangwa amakimbirane ashobora gukemurwa biciye mu biganiro, ubujyanama cyangwa ubwiyunge.
Ese ubujyanama bwo mu mitekerereze buri gutanya imiryango?
Iki ni kimwe mu bibazo byateje impaka cyane. Hari ubushakashatsi bwerekanye ko bamwe mu babyeyi bafite abana batakivugana na bo bavuga ko ubujyanama bwo mu mitekerereze bwagize uruhare mu gutuma abana babo babanga.
Ariko impuguke nyinshi zirabihakana. Zivuga ko intego y'umujyanama atari ugutandukanya abantu, ahubwo ari ugufasha umuntu kubaho neza no gufata ibyemezo bimurinda gukomeza kubabazwa.
Gusa na zo zemera ko umujyanama agomba kwitondera gufata imyanzuro ashingiye ku ruhande rumwe rw'inkuru gusa, kuko amakimbirane yo mu muryango akunze kuba afite impamvu nyinshi kandi zivanze.
Ubushakashatsi bwa EduBirdie ntibuvuga ko ababyeyi ari bo nyirabayazana w'ibibazo byose abana babo bahura na byo. Ntibunavuga ko Gen Z ari yo gisekuru cyonyine cyakomerejwe mu bwana.
Icyo bugaragaza ni uko uru rubyiruko rufunguye kurushaho kuvuga ku buzima bwo mu mutwe no gushaka gusobanukirwa inkomoko y'ibibazo byarwo.
Abahanga na bo bahuriza ku ngingo imwe y'ingenzi: kumenya ko wakomerejwe mu bwana bishobora kuba intambwe ikomeye yo gukira, ariko gukira nyakuri bisaba no kugira uruhare mu kubaka ubuzima bwawe, gushaka ubufasha igihe bibaye ngombwa no kwirinda gukoeza gushinja abandi gusa.
Mu muryango uwo ari wo wose, ibiganiro byubaka, kubabarirana igihe bishoboka, no gushaka ibisubizo bifasha impande zombi, ni byo bishobora gutanga umusaruro urambye kurusha guhora habaho gushinjanya.
