Iki gitaramo cyari cyitezwe n’abakunzi b’umuziki wa Afurika,
cyane cyane abakunda injyana ya Rumba yo muri Congo, cyagombaga kubera mu
busitani bwa Northern Pearl Hotel, buri ku muhanda wa Gulu-Kitgum, mu rwego rwo
kwizihiza Umunsi w’Ubwigenge bwa Uganda.
Abateguye iki gitaramo batangaje ko kitagishoboye kuba ku
munsi cyari cyateganyirijweho, nyuma y’icyemezo cya Minisiteri y’Ubuzima muri
Uganda cyo kutemerera Koffi Olomide n’abagize itsinda rye kwinjira muri iki
gihugu baturutse muri RDC.
Icyo cyemezo gifitanye isano n’ingamba z’ubuzima rusange
zafashwe mu rwego rwo gukumira ikwirakwira rya Ebola, aho hari abagenzi
baturuka muri RDC bagizweho ingaruka n’amabwiriza agenga ingendo.
Mu itangazo ryabo, abateguye iki gitaramo bagaragaje ko
bubaha kandi bashyigikiye ingamba Guverinoma ya Uganda yafashe mu kurinda
ubuzima bw’abaturage, abashyitsi ndetse n’abandi bose bashobora guhura
n’ingaruka z’icyo cyorezo.
Bavuze ko itariki nshya izatangazwa nyuma y’uko Guverinoma
ya Uganda ikuyeho cyangwa yoroheje amabwiriza abuza uru rugendo, Koffi Olomide
n’itsinda rye bakemererwa kwinjira mu gihugu.
Abari bamaze kugura amatike y’iki gitaramo basabwe kuyabika
neza, kuko azakomeza gukoreshwa ku itariki nshya. Ibi bivuze ko isubikwa
ry’igitaramo ritavuze ko cyahagaritswe burundu, ahubwo ko kizaba nyuma y’uko
inzitizi zatumye kitaba zikemutse.
Iri subikwa rigaragaza uburyo ingamba zo kurinda ubuzima
bw’abantu zishobora kugira ingaruka ku bikorwa by’imyidagaduro, n’iyo byaba
byateguwe n’abahanzi bafite abakunzi benshi.
Ebola ni indwara ikomeye iterwa na virusi, ishobora kwandura
binyuze mu guhura n’amaraso cyangwa andi matembabuzi y’umubiri w’uyirwaye,
ndetse n’ibindi bintu byandujwe na yo. Ishobora guteza ibibazo bikomeye
by’ubuzima, bityo ibihugu bikaba bishobora gufata ingamba zo kugabanya ibyago
byo kuyikwirakwiza.
Mu gihe Uganda ifashe ingamba zirebana n’ingendo zituruka
muri RDC, abateguye igitaramo cya Koffi Olomide bahisemo gukurikiza amabwiriza
ya Leta aho kugerageza kugikora mu buryo bushobora kunyuranya na yo.
Gusa, itangazo ry’abateguye iki gitaramo ntirisobanura ko
Koffi Olomide cyangwa umwe mu bagize itsinda rye yanduye Ebola. Impamvu
yatangajwe ni amabwiriza agenga ingendo yashyizweho mu rwego rwo kurinda
ubuzima rusange.
Koffi Olomide ni umwe mu bahanzi bafite izina rikomeye muri
Afurika, cyane cyane mu njyana ya rhumba yo muri Repubulika Iharanira
Demokarasi ya Congo. Amazina ye nyakuri ni Antoine Christophe Agbepa Mumba.
Yavutse ku wa 13 Nyakanga 1956, avukira i Kisangani, muri RDC.
Azwi kandi ku mazina y’icyubahiro arimo Grand Mopao na
Quadra Kora Man. Yubatse izina mu muziki abikesha ubuhanga mu kuririmba,
kwandika indirimbo, guhanga umuziki no gutegura ibitaramo bikurura imbaga.
Urugendo rwe mu muziki rwatangiye gukomera mu myaka ya za
1970, ubwo yatangiraga kumenyekana nk’umwanditsi w’indirimbo, nyuma aza no
kwigaragaza nk’umuririmbyi. Yabanje gukorana n’abandi bahanzi, barimo Papa
Wemba, mbere yo gukomeza umwuga we ku giti cye.
Mu 1986, yashinze itsinda rya Quartier Latin International,
ryaje kuba rimwe mu matsinda azwi cyane mu muziki wa Congo. Iri tsinda ryabaye
urubuga rwafashije abahanzi batandukanye kuzamura impano zabo, barimo Fally
Ipupa na Ferré Gola, bombi nyuma bagashinga izina rikomeye mu muziki wa
Afurika.
Mu myaka yakurikiyeho, Koffi Olomide yamenyekanye cyane binyuze
mu ndirimbo na Album byagiye bikundwa n’abatari bake. Mu bihangano byagize
uruhare mu gukomeza izina rye harimo Album ‘Loi’ yasohotse mu 1997 na Effrakata
yasohotse mu 2001.
Album ‘Effrakata’ yamuhesheje ibihembo bine muri Kora All
Africa Music Awards mu 2002, bituma arushaho kumenyekana nk’umwe mu bahanzi bo
ku mugabane wa Afurika bafite amateka akomeye mu bihembo by’umuziki.
Rhumba
yamugize ikirangirire ku mugabane wa Afurika
Kimwe mu byaranze umuziki wa Koffi Olomide ni uburyo yagiye
avanga injyana ya rhumba n’ubundi buryo bwo kuyiririmbamo, harimo injyana yise
Tcha Tcho, ifite umuvuduko utandukanye n’uwa rumba isanzwe.
Uyu muhanzi kandi yagiye agaragara mu bitaramo bikomeye
hirya no hino ku Isi, cyane cyane muri Afurika no mu Burayi. Mu 2000, yakoze
igitaramo gikomeye ahitwa Bercy i Paris, mu Bufaransa, kikaba cyaramufashije
gukomeza kwandika amateka mu muziki nyafurika.
Mu gihe cy’imyaka isaga ine amaze mu muziki, Koffi Olomide
yabaye umwe mu bahanzi bagize uruhare mu gukwirakwiza umuziki wa Congo hanze
y’igihugu cye, binyuze mu ndirimbo, ibitaramo no gufasha abahanzi bakiri bato.
Nubwo afite amateka akomeye mu muziki, urugendo rwe rwagiye
runavugwaho impaka zitandukanye. Icyakora, uruhare yagize mu iterambere rya rhumba
no mu kuzamura abahanzi banyuze muri Quartier Latin International ni bimwe mu
bikomeza kumugira izina rikomeye mu muziki wa Afurika.
Isubikwa ry’igitaramo cye i Gulu ryatumye abakunzi be muri
Uganda bategereza andi makuru ajyanye n’itariki nshya. Kugeza ubu, abateguye
iki gitaramo bavuze ko bazayitangaza nyuma y’uko inzitizi zishingiye ku
mabwiriza y’ingendo zikemutse, kandi Koffi Olomide n’itsinda rye bakemererwa
kujya muri Uganda.
Ku bakunzi be bari bamaze kugura amatike, icy’ingenzi ni uko
bayabika neza, bagategereza itangazo rizemeza igihe iki gitaramo kizabera.
Igitaramo cya Koffi Olomide cyagombaga kubera mu Mujyi wa
Gulu muri Uganda cyasubitswe nyuma y’uko inzego z’ubuzima zifashe ingamba zo
gukumira Ebola, zigatuma uyu muhanzi n’itsinda rye batemererwa kwinjira muri
iki gihugu baturutse muri RDC
Koffi Olomide, umwe mu bahanzi bakomeye muri Afurika no mu
bazamuye injyana ya rumba, ategerejwe i Gulu muri Uganda mu gitaramo cyimuwe
kubera amabwiriza ajyanye no gukumira Ebola. Abari bamaze kugura amatike
basabwe kuyabika, kuko azakomeza gukoreshwa ku itariki nshya izatangazwa