ECDC ivuga ko impinduka z'ikirere zituma impeshyi irushaho kuba ndende kandi ishyushye, bigaha amahirwe udukoko n'udukoko twanduza indwara kororoka no gukwirakwiza ubwandu mu buryo bworoshye.
1. Indwara ziterwa n'ibiribwa n'amazi byanduye
Mu ndwara zikomeje kwiyongera harimo iziterwa no kurya cyangwa kunywa ibintu byanduye, zirimo Cyclospora, Cryptosporidium na Salmonella. Zishobora gutera impiswi zikabije, kuruka, isesemi, kubabara mu nda no kugira umuriro.
Abakerarugendo basabwa guteka ibiribwa neza, gukaraba intoki, koza imbuto n'imboga no kwirinda ibiribwa bishobora kuba bitabitswe neza.
2. Indwara ziterwa na bagiteri zo mu mazi
Bagiteri zo mu bwoko bwa Vibrio zikunda kuboneka mu mazi ashyushye yo ku nyanja. Zishobora kwinjira mu mubiri binyuze ku bikomere umuntu afite igihe arimo koga cyangwa zikanandura umuntu wariye ibiribwa byo mu nyanja bitatetswe neza.
Zishobora gutera uburwayi bukomeye, harimo kwandura amaraso, cyane cyane ku bantu bafite ubudahangarwa buke.
3. Indwara zikwirakwizwa n'imibu
Ubushyuhe bwatumye imibu ikwirakwiza indwara nka Dengue, Chikungunya na West Nile Virus yiyongera mu bihugu byinshi by'u Burayi.
Izi ndwara zigaragara binyuze ku muriro, kubabara umutwe, imikaya n'ingingo, isesemi no kuruka. Mu bihe bikomeye zishobora guteza ibibazo bikomeye by'ubuzima.
4. Indwara zikwirakwizwa n'amatiku
Amatiku ashobora kwanduza indwara ya Lyme, Tick-Borne Encephalitis (TBE) ndetse na Crimean-Congo Hemorrhagic Fever (CCHF), ishobora gutera kuva amaraso no kwangiza ingingo z'umubiri.
Abantu basura amashyamba cyangwa ahantu hari ibyatsi byinshi basabwa kwambara imyenda ibakingira no kwisuzuma nyuma yo gutembera.
5. Indwara ziterwa n'ubushyuhe bukabije
Ubushyuhe bukabije bushobora gutera umunaniro ukabije, kubura amazi mu mubiri, kuribwa umutwe, gucika intege ndetse no kugira ubushyuhe bwo ku rwego rushobora gushyira ubuzima mu kaga.
Abantu basabwa kunywa amazi menshi, kwirinda izuba rikabije no kuguma ahantu hakonje igihe bishoboka.
6. Indwara ziterwa n'umwotsi w'inkongi z'umuriro
Inkongi z'umuriro zikomeje kwibasira ibihugu nka Espagne, u Bufaransa n'Ubugereki zituma umwuka wandura. Guhumeka uwo mwuka bishobora gutera ikibazo cyo guhumeka, gukorora no gukomera ku bantu bafite indwara z'ubuhumekero.
7. Indwara ziterwa n'uburozi bwo mu mazi
Ubushyuhe bwinshi butuma hagwira algae n'ibindi binyabuzima byo mu mazi bishobora gusohora uburozi. Kwoga cyangwa kunywa amazi yanduye bishobora gutera uburwayi bw'uruhu, impiswi, kuruka n'ibindi bibazo by'ubuzima.
Ibyo ECDC isaba abakerarugendo
ECDC irasaba abantu bagiye mu biruhuko:Gukaraba intoki kenshi no kwitondera ibyo barya n'ibyo banywa,Kwirinda koga bafite ibikomere bidapfutse, Gukoresha umuti wirukana imibu n'amatiku,Kwambara imyenda ibakingira igihe bagiye ahari udukoko twinshi,Kunywa amazi ahagije no kwirinda izuba rikabije.
Kwihutira kujya kwa muganga igihe bagize umuriro, impiswi zikabije cyangwa ibindi bimenyetso bidasanzwe nyuma y'urugendo.
ECDC ishimangira ko uko ubushyuhe bukomeza kwiyongera mu Burayi, ari na ko ibyago byo kwandura izi ndwara bizakomeza kwiyongera, bityo igasaba abakerarugendo gukurikiza amabwiriza y'ubwirinzi kugira ngo birinde uburwayi mu gihe cy'ibiruhuko.
