Impuguke mu by'ubuzima zihangayikishijwe n'indwara enye nshya zandurira mu mibonano mpuzabitsina. Aba bahanga barimo gutanga impuruza ku ndwara enye za bagiteri zigenda zikwirakwira binyuze mu mibonano mpuzabitsina, zimwe muri zo zikaba zigoye kuvura kubera ko zimenyera imiti yica udukoko.
Izi ndwara ziri gutera impungenge mu bihugu bitandukanye kubera ingaruka zikomeye zishobora kugira ku buzima bw'abazanduye.
1. Neisseria meningitidis
Iyi bagiteri yari isanzwe izwiho gutera indwara ya meningite, ituma ururenda rutwikira ubwonko n'umugongo rubyimba bikomeye. Gusa ubu abashakashatsi bavuga ko yatangiye no kugaragara mu myanya ndangagitsina.
Bivugwa ko ishobora kwandurwa binyuze mu gusomana byimbitse hakoreshejwe ururimi cyangwa mu mibonano mpuzabitsina yo mu kanwa. Mu Burayi, Amerika na Canada, iyi bagiteri yagaragaye cyane cyane mu bagabo, nubwo impamvu nyamukuru y'uko ikwirakwira muri ubu buryo itarasobanuka neza.
Inkuru nziza ni uko hari inkingo zishobora kurinda ubwoko butandukanye bw'iyi bagiteri.
2. Mycoplasma genitalium
Iyi ni imwe mu bagiteri ntoya zizwi ku isi, ariko ikomeje kwibasira abantu benshi, cyane cyane urubyiruko. Ibimenyetso byayo bisa n'ibya gonorrhea cyangwa syphilis, birimo ububabare cyangwa ubushye igihe umuntu yihagarika.
Ku bagore, ishobora gutera uburibwe bukomeye mu nda yo hasi, kutabyara, gukuramo inda cyangwa gutuma umwana apfira mu nda. Iyi bagiteri irimo kumenyera imiti imwe n'imwe nka azithromycin na doxycycline, bigatuma kuyivura birushaho kugorana.
3. Shigella flexneri
Ubusanzwe iyi bagiteri yanduraga binyuze mu mwanda wanduye, igatera impiswi zikomeye, ububabare bwo mu nda ndetse rimwe na rimwe no kuva amaraso mu musarani.
Ariko abahanga bavuga ko ubu hari ubwoko bwayo bushobora no kwandurira mu mibonano mpuzabitsina, cyane cyane hagati y'abahuje igitsina. Kuba ishobora gukwirakwira muri ubu buryo bishobora gutuma abayanduye biyongera.
4. Lymphogranuloma venereum (LGV)
LGV ni indwara iterwa n'ubwoko bwa bagiteri zitera chlamydia. Itangira igaragara nk'uduheri duto cyangwa ibisebe ku myanya ndangagitsina, nyuma ikibasira utwungano tw'umubiri dufasha mu bwirinzi bw'indwara.
Ishobora kandi gutera uburwayi bwo mu mara manini n'ububabare bukomeye mu nda. Mu myaka icumi ishize, abandura iyi ndwara biyongereye cyane mu Burayi no muri Amerika ya Ruguru.
Kuyivura bisaba gufata imiti yica udukoko nka doxycycline mu gihe kitari munsi y'ibyumweru bitatu.
Mu kwirinda izi ndwara, abantu barasabwa gukoresha agakingirizo igihe cyose ukoze imibonano mpuzabitsina. Irinde kugira abakunzi benshi bahindagurika. Jya kwisuzumisha indwara zandurira mu mibonano mpuzabitsina niba uri mu bafite ibyago byo kuzandura.
Jya wihutira kujya kwa muganga igihe ubonye ibimenyetso bidasanzwe nko kubabara igihe wihagarika, kugira ibisebe cyangwa ururenda rudasanzwe. Fata inkingo ziboneka ku ndwara zifitiwe inkingo.
Izi ndwara zigaragaza ko uburyo bwo kwandura no kwihinduranya kw'udukoko dutera indwara bukomeje guhinduka. Impuguke zisaba abantu kongera kwitwararika ubuzima bw'imyororokere no gushaka ubujyanama bw'abaganga igihe cyose bibaye ngombwa.