Ni icyubahiro azahabwa mu
gitaramo ‘Kigali Dutarame’, kizabera kuri Rond-Point ya Kigali Convention
Centre ku wa 3 Ukwakira 2026, kikazahuza bamwe mu bahanzi n’itorero bafite
izina rikomeye mu muziki n’umuco nyarwanda.
Muri iki gitaramo
hateganyijwe gutaramamo Massamba Intore, Cyusa Ibrahim, Teta Diana, Muyango
Jean Marie, ndetse n’amatorero arimo Inyamibwa, Ishyaka z’Intore na Indatirwabahizi,
mu mugoroba uzaba ugamije guha agaciro gakondo nyarwanda no kuzirikana
abayubakiye izina.
Ariko nubwo abazatarama bose
bafite amateka akomeye mu muziki gakondo, Cécile Kayirebwa ni we uzaba ari ku
isonga ry’ibizibandwaho, kubera uruhare rwe rwihariye mu kubungabunga umuziki
nyarwanda no kuwugeza ku rwego mpuzamahanga.
Izina ryabaye kimwe n’umuziki nyarwanda
Iyo havuzwe amateka y’umuziki
nyarwanda, izina rya Cécile Kayirebwa ntirishobora kubura. Mu myaka isaga 45 amaze
akora umuziki, yabaye umwe mu bahanzi bamenyekanishije indirimbo zishingiye ku
muco, ururimi rwimbitse ndetse n’ubutumwa bwubaka.
Yamamaye binyuze mu ndirimbo
zakomeje kurenga ibihe zirimo "None Twaza", "Ubumanza",
"Numukobwa", "Urubambye Ingwe", "Tarihinda",
"Ndare", "Ikizungerezi", "Iwacu", "Marebe"
na "Mpore", zakomeje gukundwa n'Abanyarwanda b'ingeri zose kugeza
n'uyu munsi.
Ijwi rye ry’umwimerere,
uburyo aririmbamo n’amagambo yubakiye ku Kinyarwanda cyimbitse byatumye aba
umwe mu bahanzi bafite umwihariko udasanzwe mu mateka y’umuziki w’u Rwanda.
Impano yakuriye mu muryango w’abanyabugeni
Cécile Kayirebwa yavukiye i
Kigali ku wa 22 Ukwakira 1946, avukira mu muryango wakundaga ubuhanzi. Mu
biganiro yagiye atanga, yavuze ko se yari umuririmbyi ukomeye muri chorale ya
Paruwasi ya Sainte Famille i Kigali, ibintu byamufashije gukurira mu bidukikije
byamutoje gukunda indirimbo kuva akiri muto.
Ni umwana wa kabiri mu bana
12. Amashuri abanza yayize muri Notre Dame de Citeaux i Kigali, ayisumbuye
ayakomereza muri École Sociale de Karubanda i Butare.
Ni muri icyo gihe yatangiye
kugaragaza impano ye ku mugaragaro, ashinga itorero rye rya mbere ndetse
atangira guhimba indirimbo zishingiye ku muco nyarwanda.
Mu ndirimbo za mbere zahamije
ubuhanga bwe harimo n’iyo yahimbiye Umwamikazi Rosalie Gicanda, we n’itorero
rye bakajya bayiririmba mu birori bitandukanye by’ishuri.
Ubuhunzi bwamuhaye urundi rugendo rw’umuziki
Mu 1973, Cécile Kayirebwa
n’umuryango we bahunze ubwicanyi bwabaga mu Rwanda berekeza mu Bubiligi.
Nubwo ubuhunzi bwari ubuzima
bushya kandi bugoye, ni bwo bwamubereye amahirwe yo gukomeza guteza imbere impano
ye no kumenyekanisha umuziki nyarwanda ku rwego mpuzamahanga.
Mu Burayi yagiye akorera
ibitaramo byinshi, yitabira amaserukiramuco atandukanye ndetse akomeza kwereka
amahanga ubwiza bw’umuco nyarwanda binyuze mu ndirimbo n’imbyino.
Mu myaka isaga 40 ishize
yataramiye mu bihugu byinshi byo muri Afurika no mu Burayi, anasubira kenshi
gutaramira mu Rwanda.
Umuziki we wabaye ishuri ku b'ingeri zose
Hari abahanzi benshi bavuga
ko bakuriye ku ndirimbo za Cécile Kayirebwa.
By'umwihariko, yabaye
icyitegererezo ku bahanzi b'abagore binjiye mu muziki nyuma ye, kubera uburyo
yerekanye ko bishoboka kubaka izina rikomeye udateshutse ku ndangagaciro
z’umuco nyarwanda.
Indirimbo ze ntizishingiye
gusa ku gususurutsa abantu, ahubwo zubatse ku mateka, urukundo rw’Igihugu,
indangagaciro z’Abanyarwanda n’ubusizi bwimbitse, ari na byo byatumye zikomeza
kuramba.
Usibye kuririmba, Kayirebwa
yanashinze umuryango CEKA i Rwanda, ugamije guteza imbere no kubungabunga umuco
nyafurika binyuze mu ndirimbo, imbyino n'ubuvanganzo.
Yakomeje no kwandika, aho mu
kwezi kwa Kanama yasohoye igitabo yise "Wowe utuma mpimba",
gikubiyemo ibisigo n'amagambo yakoresheje mu bihangano bye, kigamije gusigasira
umurage yasigiye abakunda ubuvanganzo n’umuziki.
Mu rugendo rwe kandi habayemo
ibihe byamuvugishije benshi, birimo urubanza rwabaye hagati ya 2012 na 2013,
ubwo yaregaga ibigo bitandukanye by’itangazamakuru byo mu Rwanda abishinja
gukoresha ibihangano bye nta masezerano yabibihereye.
Mu gihe umuziki nyarwanda
ukomeje kwaguka no kugerwamo n’abahanzi bashya, guha icyubahiro Cécile
Kayirebwa ni kimwe mu bimenyetso byerekana ko urugendo rwubatse umusingi w’uyu
muziki rutibagirana.
Igitaramo 'Kigali Dutarame'
kizaba atari umwanya wo kumva indirimbo z’abahanzi batandukanye gusa, ahubwo
kizaba n’umunsi wo kuzirikana umugore washyize izina ry’u Rwanda ku ikarita
y’umuziki gakondo, akawuhindura umurage ukomeje guhererekanywa ibisekuru.
Ku bazitabira icyo gitaramo, bazabona amahirwe yo kongera kubona ku rubyiniro umwe mu nkingi z’umuziki nyarwanda, mu gihe azaba ahabwa icyubahiro gikwiye imyaka myinshi amaze yubaka ubuhanzi bwabaye ishema ry’Abanyarwanda.
Cécile Kayirebwa agiye
kongera guhurira n’Abanyarwanda mu gitaramo kidasanzwe, aho azanahabwa
icyubahiro

Igitaramo ‘Kigali Dutarame’
kizaba ku wa 3 Ukwakira 2026 muri ‘Rond Point’ ya Kigali Convention Center
