Muri iyi gereza, imfungwa ntizifungiranwa gusa zitegereje kurangiza ibihano byazo. Hari abahimba indirimbo, abazitunganya, abazifatira amashusho ndetse bakazisohora ku mbuga nkoranyambaga.
Ibi byose bikorwa n'inzu itunganya umuziki yitwa Jail Time Records, ikorera imbere muri gereza, ikaba imaze kumenyekana ku rwego mpuzamahanga. Ni umushinga umaze guhindura ubuzima bw'abagororwa benshi, ubaha amahirwe yo kugaragaza impano zabo no kongera kugira icyizere cy'ejo hazaza.
Gereza imeze nk'umujyi wigenga
New Bell ni imwe muri gereza zizwi cyane muri Cameroun kubera ubucucike n'ubuzima bugoye. Ariko nanone, ni gereza ifite imibereho idasanzwe ku buryo bamwe bayigereranya n'umujyi wigenga.
Imbere muri yo hari isoko ricururizwamo ibicuruzwa bitandukanye, harimo ibiribwa n'ibindi bikoresho bikenerwa buri munsi. Hari n'abagororwa bakora nk'abikorezi, bafasha abandi gutwara imitwaro yabo, bakaba bazwi ku izina rya "taxi".
Hari kandi abafasha abacungagereza mu kubungabunga umutekano imbere muri gereza. Uko kugabana inshingano kwatumye ubuzima bwo muri New Bell bugenda bwiyubaka mu buryo budasanzwe, nubwo amategeko ya gereza akomeza kubahirizwa.
Studio yavutse kubera impano z'abagororwa
Nk’uko tubikesha ikinyamakuru BBC Gahuzamiryango, inkuru ya Jail Time Records yatangiye mu 2018, ubwo Dione Roach, Umutaliyani wari umukorerabushake mu muryango utegamiye kuri Leta, yasuraga New Bell.
Mu gihe bari muri gahunda z'imyidagaduro zari zateguwe muri gereza, yabonye itsinda ry'abagororwa rifata mikoro ritangira kuririmba indirimbo zirimo amagambo bari bari guhimbira ku rubyiniro ako kanya.
Ibi yabonye byatumye asaba ubuyobozi bwa gereza uburenganzira bwo kubaka studio ifata amajwi imbere muri gereza.
Nyuma yo kubyemererwa, yifatanyije na Steve Happi, wari na we afunzwe icyo gihe ariko afite ubumenyi mu gutunganya amajwi, batangira icyo bise Jail Time Records.
Studio nto, ariko ivukamo ibihangano bikomeye
Iyi studio si nini kandi ntabwo ifite ibikoresho bihenze nk'ibisanzwe biboneka mu nzu zitunganya umuziki.
Ni icyumba gito kidafite uburyo bwiza bwo guhumeka, kirimo mudasobwa imwe n'ibikoresho bike byo gufata no gutunganya amajwi.
Nyamara ni ho havukira indirimbo zivuga ku buzima bwo muri gereza, agahinda ko gutandukana n'imiryango, kwicuza amakosa yakozwe, icyizere cyo kongera kubaho neza ndetse n'inzozi zo kuzongera kwisanga mu buzima busanzwe.
Abagororwa ubwabo ni bo baba abaririmbyi, abanditsi b'indirimbo, abatunganya amajwi ndetse n'abakora amashusho y'indirimbo.
Mu myaka mike ishize, ibikorwa bya Jail Time Records byarenze imbibi za Cameroun.
Indirimbo zakozwe n'abagororwa bo muri iyi gereza zimaze kumvwa no gukundwa mu bihugu birimo Afurika y'Epfo, Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Argentine.
Imwe mu ndirimbo zakunzwe cyane ni iy'umugororwa uzwi ku izina rya Empereur, uvugwaho kuba yarigeze kuyobora agatsiko k'abagizi ba nabi mbere yo gufungwa.
Amashusho y'iyo ndirimbo, yafatiwe imbere muri gereza, amaze kurebwa n'abarenga ibihumbi 24 kuri YouTube.
Uyu mwaka kandi, Jail Time Records yateguye igitaramo cyabereye imbere muri gereza, gihuza abahanzi bafunzwe n'abandi bafatanyabikorwa b'uyu mushinga.
Filime yakozwe kuri iyi studio yegukanye ibihembo
Inkuru ya Jail Time Records ntiyagarukiye ku muziki gusa.
Yakozwemo filime mbarankuru yiswe Jail Time Records, ikurikirana ubuzima bw'abahanzi bafungiye muri New Bell n'uburyo umuziki wahinduye imibereho yabo.
Mu kwezi gushize, iyi filime yegukanye ibihembo bitatu muri Tribeca Film Festival yabereye i New York, harimo igihembo cya filime mbarankuru nziza.
Mu bayishyigikiye harimo umukinnyi wa filime w'Umunya-Nouvelle-Zélande wegukanye Oscar, Taika Waititi, ndetse n'umugore we, umuririmbyi Rita Ora.
Waititi yavuze ko impano z'umuntu zitagomba kuzimira kubera amakosa yakoze. Ati: "Nubwo umuntu yaba yarakatiwe n'urukiko, umuziki ushobora kumufasha kongera kwimenya, kwiyubaha no guhindura ubuzima bwe."
Umuziki nk'inzira yo kongera kubaka ubuzima
Steve Happi, umwe mu bashinze Jail Time Records, avuga ko uyu mushinga wahinduye imitekerereze y'abagororwa benshi. Ati: "Ni uburyo bwo kongera kwiyubaha no kwigira. Twongeye kubona amahirwe yo kuvuga ibyo dutekereza no kugaragariza abandi urukundo."
Yongeraho ko n'ubwo bakiri muri gereza, umuziki watumye bumva bafite umudendezo mu mitima yabo.
Nubwo hari impano, ubuzima bwa New Bell buracyakomeye
Nubwo ibikorwa bya Jail Time Records bikomeje gushimwa, ubuzima bwo muri New Bell buracyari ikibazo gikomeye. Raporo ya Human Rights Watch igaragaza ko iyi gereza ifungiyemo abantu bagera ku 4,700, mu gihe yubakiwe kwakira abatarenze 1,200.
Ubucucike bukabije, isuku nke n'inyubako zishaje byatumye mu myaka yashize haduka icyorezo cya kolera cyahitanye abagororwa benshi. Iyi gereza kandi imaze imyaka ivugwamo ihohoterwa rikorerwa abagororwa n'urugomo hagati yabo.
"Tubabona nk'abantu mbere yo kubabona nk'abanyabyaha"
Hari abibaza niba guha urubuga abantu bakoze ibyaha bikomeye atari ukubaha icyubahiro kidakwiye.
Ariko Dione Roach, washinze uyu mushinga, avuga ko intego yabo atari ugusibanganya ibyaha bakoze, ahubwo ari ukubafasha kongera kuba abantu bafite icyizere. Ati: "Ntidutsimbarara ku kubabona nk'abanyabyaha. Tubabona nk'abantu bafite impano kandi bakeneye amahirwe yo guhinduka."
Yongeraho ko umuziki ari uburyo umuntu yisuzuma, akemera amakosa yakoze, akiyemeza kuba mwiza kurushaho.
Inkuru ya Jail Time Records yerekana ko impano ishobora kuvukira ahantu hose, ndetse ko no hagati y'inkuta za gereza hashobora kuvuka inkuru z'icyizere, impinduka n'ubuzima bushya.
Mu gihe benshi babona gereza nk'iherezo ry'inzozi, kuri bamwe bo muri New Bell yabaye intangiriro y'urugendo rushya rwabagejeje ku ruhando mpuzamahanga binyuze mu muziki.
