Abagore
baba bambaye Gele, agatambaro kanini gategwa ku mutwe mu buryo
bw'ubugeni, mu gihe abagabo baba bambaye Agbada, umwambaro mugari
ugaragaza icyubahiro n'ubutunzi. Nubwo iyi myambarire ikomeje gukundwa no mu
bindi bihugu bya Afurika ndetse no mu Banyafurika baba mu mahanga, amateka yayo
asubira inyuma imyaka amagana.
Inkomoko
ya Gele na Agbada
Gele
ikomoka cyane mu bwoko bw'Abayoruba (Yoruba), bumwe mu moko manini atuye mu
majyepfo y'uburengerazuba bwa Nigeria. Mu mateka ya kera, abagore bakoreshaga
imyenda yo gupfuka umutwe nk'ikimenyetso cy'ubupfura, icyubahiro n'umuco.
Uko
imyaka yagiye ihita, uburyo bwo kuyizinga bwarushijeho kuba ubuhanzi, kugeza
aho Gele iba kimwe mu bimenyetso bikomeye by'imyambarire ya Nigeria.
Na
ho Agbada na yo ifite inkomoko mu Bayoruba, ariko amateka yayo agaragaza
ko yatewe n'umuco wo muri Afurika y'Uburengerazuba n'ubucuruzi bwahuzaga aka
karere n'Abarabu mu binyejana byinshi bishize.
Yambarwaga
cyane n'abami, abakuru b'imiryango, abanyacyubahiro n'abakire, kubera ko
kuyikora byasabaga imyenda myinshi kandi ihenze.
Ubushakashatsi bwagarutsweho n’urubuga rwa Britannica.com, buvuga ko iyi myambarire imaze nibura imyaka 300 kugeza kuri 500 ikoreshwa mu buryo buzwi muri Nigeria, nubwo imyenda yo gupfuka umutwe n'imyambaro migari isa na yo yabayeho mbere y'icyo gihe mu bice bitandukanye bya Afurika y'Uburengerazuba.
Gele:
Ishema ry'umugore wa Nigeria
Gele
si agatambaro gasanzwe. Kugatega ku mutwe bisaba ubuhanga n'igihe, ku buryo
hari abantu babigize umwuga.
Hari
amoko menshi ya Gele, bitewe n'ubwoko bw'igitambaro n'uburyo gitegwamo. Imyenda
ikoreshwa harimo:
- Aso
Oke (imyenda y'ubukorikori bwa Yoruba)
- Damask
- Ankara
- Sego
- Swiss
Lace
Mu
bihe bikomeye nk'ubukwe, ibirori by'imiryango, amasabukuru n'imihango ya
gakondo, Gele iba ari kimwe mu bintu by'ingenzi byuzuza ubwiza bw'umugore.
Mu muco wa Yoruba, uburyo umugore yambaye Gele bwashoboraga no kugaragaza imyaka afite, icyubahiro cye cyangwa urwego rw'umuryango akomokamo.
Agbada:
Umwambaro w'icyubahiro
Agbada
ni umwambaro mugari ugizwe n'ibice bitatu:
- Ishati
y'imbere
- Ipantalo
cyangwa ikanzu y'imbere
- Umwitero
mugari ushyirwa hejuru
Akenshi
uherekezwa n'ingofero ya gakondo yitwa Fila.
Uyu
mwambaro wambarwa mu bukwe, imihango ya gakondo, amasengesho, ibirori
by'igihugu ndetse no mu nama zikomeye. Kubona umuntu yambaye Agbada kenshi
bifatwa nk'ikimenyetso cy'icyubahiro, ubushobozi cyangwa umwanya afite muri
sosiyete.
Imyenda
igaragaza ubutunzi
Kera,
kuba umuntu yari afite Agbada cyangwa Gele bikozwe mu myenda ihenze
byagaragazaga ko akize.
No
muri iki gihe, hari Gele cyangwa Agbada zidakorwa n'imashini ahubwo ziboherwa
mu ntoki, zigatwara amafaranga menshi cyane.
Abakire
n'abanyapolitiki bo muri Nigeria bakunze kwambara Agbada zidoze mu budodo bwa
zahabu cyangwa zifite imitako ihenze.
Uko
uyu muco ugeze ku Isi
Mu
myaka ya vuba, imyambarire ya Nigeria yamaze kurenga imbibi z'igihugu.
Abahanzi
nka Burna Boy, Wizkid, Davido na Tiwa Savage bakunze kugaragara mu birori
mpuzamahanga bambaye Agbada cyangwa Gele.
Abanyamideli
bo muri Nigeria na bo bamaze kugeza iyi myambarire ku rwego mpuzamahanga, aho
yagaragaye mu birori bikomeye by'imideli i Paris, London na New York.
Abanyafurika
baba mu Burayi no muri Amerika na bo bakomeje gukoresha Gele na Agbada mu
bukwe, amasabukuru n'indi mihango kugira ngo bakomeze umuco wabo.
Umuco
ukomeje kubungabungwa
Nubwo
urubyiruko rwa Nigeria rwambara imyenda ya kijyambere mu buzima bwa buri munsi,
Gele na Agbada bikomeza kugira agaciro gakomeye mu birori no mu muco.
Abashushanya
imideli benshi bakomeje kuvanga uburyo bwa gakondo n'ubwa kijyambere, bigatuma
iyi myambarire ikomeza gukundwa n'abato ndetse n'abakuru.
Uyu munsi, Gele na Agbada si imyenda gusa, ahubwo ni ikimenyetso cy'amateka, ishema ry'umuco, ubwiza n'indangamuntu by'Abanyanigeria, bikomeje kwamamara ku Isi yose.
Micky na AGA Promoter mu bukwe bwa bo bari bambaye Gele na Agbada, imyambarire yo mu muco wa Nigeria