Airtel Rwanda
Kigali

Ese ni iki kigenderwaho ngo umuntu yitwe umutagatifu muri Kiliziya Gatolika ?

Yanditswe na: Niyibizi Honoré Déogratias
Taliki:3/06/2020 15:28
0

Amenshi mu madini yo ku isi aha umwanya wihariye abantu bagaragaza ubuzima bw'imico myiza. Gusa bitandukanira mu mazina buri dini ryita abo bantu. Kiliziya Gatolika ibita abatagatifu. Umutagatifu ni umuntu wizewe ko atunganye cyangwa yaranzwe n’ingeso nziza kandi abakiristu bakaba bizeye ko ari mu ijuru nyuma yo gupfa.



Intambwe cyangwa inzira umuntu anyura kugira ngo abe umutagatifu yitwa Canonisation. Kiliziya Gatolika yagize Abatagatifu abantu bagera ku 3000 - umubare wa nyawo nturamenyekana kuko ntabwo Abatagatifu bose bemewe ku mugaragaro. 

Nk’uko iri dini ribivuga, Papa ntabwo agira umuntu umutagatifu – ahubwo mu bigaragara ashyira mu ngiro ibyo Imana yamaze gukora. Mu binyejana byinshi, Abatagatifu batoranijwe binyuze mu bitekerezo rusange. Mu kinyejana cya 10, Papa Yohani XV yashyizeho uburyo bwemewe n'amategeko bwo kwemeza ubutagatifu.

Canonisation (uburyo bwo kwemeza ko umuntu yamaze kuba umutagatifu) bwavuguruwe mu myaka 1000 ishize, vuba aha na Papa Yohani Pawulo wa II mu 1983 yarongeye arabuvugurura. Papa Yohani Pawulo wa II, wemeje abatagatifu bagera kuri 300, yahinduye ibintu byinshi mu buryo bwemewe n'amategeko, harimo no gukuraho "uwunganira satani" mu nzira yo gusuzuma. Umuvugizi wa satani ni we muntu wagenewe kwitambika ibimenyetso byatanzwe byerekana ko umuntu yaba umutagatifu.

Inzira yo kuba Umutagatifu Gatolika ni ndende, akenshi bifata imyaka mirongo cyangwa ibinyejana kugira ngo irangire. Igikorwa cyemewe cyabaye mu makuru kandi mu myaka mike ishize, cyane cyane kubera urugendo rwo guhindura Mama Teresa Umutagatifu.

Nyuma gato y'urupfu rwe mu 1997, abayoboke ba Mama Teresa batangiye guhatira Vatikani gukuraho itegeko rivuga ko inzira zo kugira ngo umuntu abe umutagatifu zitangira nyuma ho imyaka 5 apfuye. Mu 1999, Papa yakuyeyo iri itegeko, yemerera inzira gutangira.

Intambwe 5 umuntu anyuramo kugira ngo byemezwe ko ari Umutagatifu.

1.       Inzira yo guhindura umuntu umutagatifu ntishobora gutangira kugeza byibuze imyaka itanu nyuma y'urupfu rwe.

Ibi ni ukwemerera igihe amarangamutima akurikira urupfu gutuza, no kwemeza ko ikibazo cy’umuntu gishobora gusuzumwa neza. Bamwe bagomba gutegereza igihe kirekire mbere y'uko bagera ku butagatifu gatolika. Mutagatifu Bede, umuhanga mu bya tewolojiya, yapfuye mu 735 ariko byabaye ngombwa ko ategereza imyaka 1164 mbere y'uko atangazwa ko ari umutagatifu. Igihe cyo gutegereza gishobora koroshywa na Papa.

Papa Benedigito wa XVI yashyize ku ruhande igihe cyo gutegereza uwamubanjirije Yohani Pawulo wa II muri 2005. Ibi byatekerezwaga ko bigaragaza inkunga ikomeye y’ubuyobozi Yohani Pawulo wa II yari afite, ndetse n’uko abantu bo mu nzego z'ibanze bemeraga ko ari umuntu wera. Yohani Pawulo wa II na we yari yaratanze igihe cy'imyaka itanu kuri Mama Teresa ariko atangira inzira mu 1999, hashize igihe kitageze ku myaka ibiri apfuye.

Muri iyi ntambwe ya mbere Umwepisikopi waho usabirwa kuba umutagatifu yabaga atangiza iperereza ku mibereho y’umukandida n’inyandiko kugira ngo harebwe niba afite imico y’ubunyangamugayo. Amakuru yabonywe n’Umwepisikopi yoherezwa i Vaticani.

2.       Kuba umugaragu w’Imana

Iyo myaka itanu irangiye, cyangwa itangwa ryemewe, musenyeri wa diyosezi aho umuntu yapfiriye ashobora gufungura iperereza ku buzima bw’umuntu ku giti cye, kugira ngo barebe niba yarabayeho mu buzima bwera n’ubupfura buhagije kugira ngo batekereze ku butagatifu.

Andi matsinda y’abakiristu muri diyosezi ashobora kandi gusaba musenyeri gufungura iperereza. Ibimenyetso byakusanyirijwe mu buzima bw’abantu no mu bikorwa, harimo n'ubuhamya bwabatangabuhamya.

Niba hari ibimenyetso bihagije, musenyeri asaba Itorero impamvu zitera abatagatifu, ishami ritanga ibyifuzo kuri Papa ku batagatifu risaba uruhushya rwo gutangiza uru rubanza.

Ihuriro rishinzwe kwakira abasaba gushyirwa mu rwego rw’ubutagatifu rishobora guhitamo cyangwa gusaba cyangwa kwemererwa no gutangira iperereza ryabo mu buzima bw’umuntu. Niba gusaba byemewe, umuntu ashobora kwitwa Umukozi wImana.Urubanza rumaze kwemererwa gusuzumwa, umuntu ku giti cye ashobora kwitwa "umugaragu w'Imana".

Muri iyi ntambwe ya ka biri Itsinda ry'abahanga mu bya tewolojiya hamwe n'abakaridinari b'Itorero riharanira abatagatifu basuzuma ubuzima bw'umukandida.

3.       Kwerekana gihamya y’ubugwaneza cyangwa ingeso nziza

Muri iyi ntambwe, iyo ihuriro rishinzwe gusuzuma impamvu umuntu yaba umutagatifu (Congregation for the cause of saint) rimaze kwemera umukandida, bashobora gutangaza ko uwo muntu yabayeho ubuzima burangwamo imigenzo myiza. 

Ntabwo ari ugutangaza ko umuntu ari mu ijuru, ahubwo ko bakurikiranye gutungana kwe akiri hano ku isi. Niba akanama kamaze kubyemeza, Papa atangaza ko umukandida yubahwa, bivuze ko uwo muntu ari intangarugero mu mico myiza ya gatolika. Abapapa bahawe izina ry’icyubahiro barimo Paul VI na Piyo wa XII.

Abandi bantu bubahwa cyane barimo umubikira wo muri Irilande Catherine McAuley washinze itorero ry’Ababikira b’impuhwe, n'umubikira wo muri Ecosse Margaret Sinclair.

4.       Beatification

Intambwe ikurikira igana ku butagatifu ni beatification, iyi ni intambwe ituma umukandida atangira kwemerwa no kubahwa n'itsinda runaka cyangwa akarere runaka. Kugira ngo bubahe uwo mukandida, hagomba kwerekanwa ko habaye igitangaza kimuturutseho nyuma y'uko apfuye. 

Abahowe Imana (Martrys) - abapfuye bazira idini ryabo - bashobora guhabwa icyubahiro nta kimenyetso gifatika cyerekana igitangaza. Ku ya 20 Ukwakira 2003, Mama Teresa yabaye 'Beatified'. Ubu azwi nk’umunyamugisha Mama Teresa wa Kolkata.

Amasengesho atangwa abonwa nk’ikimenyetso cyerekana ko umuntu asanzwe ari mu ijuru, bityo akaba ashobora gusabira abandi ku Mana. Ibyabaye bigomba kugenzurwa n’ibimenyetso mbere y'uko byemerwa nk’ibitangaza.

Ku bijyanye na Yohani Pawulo wa II, impuguke zi Vatikani zasuzumye ibimenyetso by’ubuvuzi byerekana ko umubikira ukomoka mu Bufaransa witwa Simon Pierre Normand w’imyaka 49 yakize indwara yitwa Parkinsons. 

Umubikira Marie yavuze ko we n'ababikira bagenzi be basenze basaba Papa Yohani Pawulo wa II nyuma yo gupfa. Vatikani ivuga ko gukira kwe gutunguranye nta bisobanuro byumvikana by’ubuvuzi. Nyuma y'iyi ntambwe, umukandida ahabwa izina risobanura "umugisha" (blessed).

5.       Canonization

Canonisation ni ntambwe ya nyuma mu gutangaza ko uwapfuye ari Umutagatifu. Kugira ngo ugere kuri iyi ntambwe, igitangaza cya kabiri mu bisanzwe gikenera kwitirirwa amasengesho yasabiwe umukandida nyuma  yo kwishimirwa. Abahowe Imana, bakeneye gusa igitangaza kimwe cyemejwe kugira ngo babe Abatagatifu. 

Igitangaza cya kabiri mu rubanza rwa Yohani Pawulo ni u gukira mu buryo budasobanutse "k'umugore wo muri Costa Rica Floribeth Mora kubera uburwayi bukomeye bwo mu bwonko, ibyo bikaba byaratewe no gusenga bisunze John Paul II ngo abasabire ku mana. 

Papa Fransisiko yateye intambwe idasanzwe yo kureka icyifuzo cy'igitangaza cya kabiri mu rubanza rwa Yohani XXIII. Ibi byavuzwe ko ari ukubera ko abantu benshi bashyigikiwe na Yohana XXIII, ndetse n'ibitangaza byinshi bamwitiriye.

Mu muhango wo gutanga Ubutagatifu, Papa akora Misa idasanzwe, asoma n'ijwi rirenga amateka y'ubuzima bw'umuntu hanyuma agasenga isengesho mu kilatini rivuga ko uwo muntu ari Umutagatifu.

Src: bbc.com,focusoncampus.org & people.howstuffworks.com 






TANGA IGITECYEREZO

Izina ryawe
Email yawe
Andika igitecyerezo

Inyarwanda Art studio
Inyarwanda BACKGROUND